Raporty z badań – PROBIOTYKI kontra COVID-19

COVID-19 to choroba wirusowa, wywoływana przez wirus SARS-CoV-2. Nazwa COVID-19 została ogłoszona przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) i oznacza w dosłownym tłumaczeniu „CO”  –  korona (ang. corona), „VI” – wirus (ang. virus), „D”  –  choroba (ang. disease), a liczba 19 wskazuje rok pojawienia się wirusa – 2019 (Corona-Virus-Disease-2019). Różnica między koronawirusem a COVID-19 jest taka, że COVID-19 to choroba, a koronawirus to czynnik wywołujący chorobę. Celem tego artykułu jest przedstawienie dostępnej literatury na temat tego: Co łączy probiotyki z wirusem SARS-CoV-2?

COVID-19:

  • atakuje głównie płuca i drogi oddechowe,
  • może również prowadzić do objawów i oznak związanych z przewodem pokarmowym,
  • charakteryzuje się licznymi objawami, m.in. zapaleniem płuc, suchym kaszlem, gorączką, zmęczeniem, bólami mięśni i dusznością, bólem głowy, bólem gardła i zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi,
  • charakterystycznie wiąże się z odpowiedzią hiperimmunologiczną, zwaną również „burzą cytokinową”.

Fakty dotyczące roli probiotyków w profilaktyce i leczeniu COVID-19:

1. Lekarze z  Zhejiang University School of Medicine w Podręczniku prewencji i leczenia COVID-19 opisują (marzec 2020):

„U części pacjentów z COVID-19 występują objawy ze strony przewodu pokarmowego (takie jak ból brzucha i biegunka) z powodu bezpośredniego zakażenia wirusowego śluzówki jelita lub działania leków przeciwwirusowych i przeciwinfekcyjnych. U pacjentów z COVID-19 odnotowano zaburzoną równowagę mikroekologiczną, która manifestowała się znaczną redukcją jelitowych bakterii probiotycznych takich jak lactobacillus i bifidobacterium. Zaburzenia równowagi mikroekologii jelitowej mogą prowadzić do translokacji bakteryjnej i wtórnej infekcji, z tego powodu szczególnie istotne jest zachowanie równowagi mikroekologii jelitowej poprzez modulatory mikroekologiczne i wsparcie odżywcze”.

Więcej informacji na temat tej publikacji znajdziesz w innym artykule na naszym blogu: https://www.living-food.pl/ciekawostki/co-wspolnego-z-covid-19-maja-probiotyki/

(źródło: https://epale.ec.europa.eu/sites/default/files/covid-19-podrecznik.pdf?fbclid=IwAR1FzFRZHaOqYQQpVuNARpz3I-AEsum04yDGYT-EAo9tBOm3CFYkiXsprtM)

2. Włoscy naukowcy Luana Conte i Domenico Maurizio Toraldo piszą (czerwiec 2020):

„Najlepsze strategie zapobiegania zakażeniom SARS-CoV-2 to utrzymanie wysokiej higieny poprzez mycie rąk, unikanie kontaktu z zakażonymi ludźmi i wzmacnianie układu odpornościowego. Chociaż nie ma dowodów klinicznych, że celowanie w oś mikrobioty jelitowo-płucnej odegra terapeutyczną rolę w zakażeniu COVID-19, uważamy, że stosowanie probiotyków, prebiotyków i diety bogatej w błonnik może pomóc zmniejszyć zapalenie komórek, utrzymać zdrową różnorodność drobnoustrojów jelitowych i wzmocnić układu odpornościowy”.

(źródło: https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/1753466620937170)

3. Naukowcy Firoz Anwar, Hisham N. Altayb, Fahad A. Al-Abbasi, Abdulrahman L. Al-Malki, Mohammad Amjad Kamal i Vikas Kumar wyjaśniają (czerwiec 2020):

Autorzy w swojej publikacji pt. Przeciwwirusowe działanie metabolitów probiotycznych na COVID-19 wyjaśniają znaczenie metabolitów bakterii probiotycznych – bakteriocyny (plantarycyna) na  blokowanie wirusa SARS-CoV-2. „Ocena naszych wyników dotyczących COVID-19 za pomocą badań obliczeniowych (…) może być wykorzystana jako jedno z mechanistycznych podejść przeciwko COVID-19 poprzez przyjmowanie probiotyków. Metoda obliczeniowa i badanie dynamiki molekularnej jasno pokazuje aktywność przeciwwirusową (Aanouz i in., 2020 ) związków plantarycyny, poprzez wielorakie podejście mechanistyczne z wykorzystaniem produktu metabolicznego Lactobacillus plantarum. Blokowanie głównego białka strukturalnego S jest jednym z niezbędnych białek pomocniczych, odgrywającym istotną rolę w cyklu życiowym SARS-CoV-2”.

(źródło: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/07391102.2020.1775123)

4. Naukowcy Aravind Sundararaman, Mousumi Ray, P.V. Ravindra i Prakash M. Halami opisują (sierpień 2020):

„Ochrona przed infekcją wirusową okazała się zaletą działania probiotyków. Probiotyki wywierają korzystne działanie poprzez modulację odpowiedzi immunologicznej gospodarza, utrzymują homeostazę jelit i wytwarzają interferon, tłumiąc w ten sposób burzę cytokin indukowaną przez wirusa. (…) Stymulacja immunologiczna za pomocą probiotyków potencjalnie sprzyja przedłużonej odporności na infekcje wirusowe i choroby u ludzi”.

Więcej informacji na temat tej publikacji znajdziesz w innym artykule na naszym blogu: https://www.living-food.pl/poradnik/probiotyki-a-covid-19/

(źródło: https://link.springer.com/article/10.1007/s00253-020-10832-4)

5. Naukowcy z Indii Debojyoti Dhar, Abhishek Mohanty opisują (sierpień 2020):

„Rola mikrobioty jelitowej we wpływie na choroby płuc została dobrze określona. Wiadomo również, że zakażenie wirusem układu oddechowego powoduje zaburzenia w mikroflorze jelitowej. Obecność wirusa  SARS-CoV-2 w stolcu niektórych pacjentów i biegunka u nielicznych sugerują subtelny związek między płucami a jelitami. Chociaż nie ma doniesień o przenoszeniu z kału do ust, można jednak przypuszczać, że wiele bezobjawowych dzieci i dorosłych może wydalać cząsteczki zakaźnego wirusa w kale, co prowadzi do zakażenia u innych. Różnorodność mikroflory jelitowej i obecność pożytecznych mikroorganizmów w jelitach może odgrywać ważną rolę w określaniu przebiegu tej choroby. Jest więc całkiem prawdopodobne, że dysbioza jelit może również wpływać na objawy kliniczne Covid-19. (…) Innym kierunkiem działania może być profilaktyczne dostarczanie specjalistycznych suplementów, w tym prebiotyków i probiotyków, opiekunom, którzy znajdują się na pierwszej linii w walce z tą chorobą”.

(źródło: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0168170220304603)

6. Naukowcy z Instytutu Pasteura w Iranie Mehran Mahooti, Seyed Mohammad Miri, Elahe Abdolalipour, Amir Ghaemi wyjaśniają (sierpień 2020):

„Infekcje wirusowe układu oddechowego należą do najczęściej występujących chorób ludzi i przyczyniają się do zachorowalności i śmiertelności we wszystkich grupach wiekowych. Aby zapewnić ochronę przed pojawiającymi się infekcjami dróg oddechowych, niezbędne jest opracowanie nowych strategii opartych na modulowaniu odpowiedzi immunologicznej. Stosowanie składników probiotycznych znacznie wzrosło ze względu na ich wpływ na odpowiedzi immunologiczne (…). Wykazano, że probiotyki mogą regulować odpowiedź immunomodulacyjną komórek nabłonka jelit. Istnieje kluczowy punkt, który może skorelować ze sobą choroby wirusowe układu oddechowego, czyli pojawienie się niezrównoważonych odpowiedzi immunologicznych w wyniku interakcji wirus-gospodarz. Zastosowanie probiotyków do modulowania zapalnej odpowiedzi immunologicznej na infekcję wirusem przyniosło obiecujące wyniki. Wykazano, że nowo powstały SARS-CoV-2, czynnik COVID-19, indukuje odpowiedzi zapalne, co jest bezpośrednio skorelowane z nasileniem objawów i czasem hospitalizacji. Na podstawie tej obserwacji i chociaż nie ma żadnych dostępnych danych potwierdzających skuteczność probiotyków w zakażeniu SARS-CoV-2, wcześniej udowodnione właściwości przeciwwirusowe probiotyków przeciwko różnym wirusom układu oddechowego mogą sugerować probiotyki jako bezpieczny i dostępny lek uzupełniający przeciwko COVID-19”.

(źródło: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0882401020308184)

7. Naukowcy Hüseyin S Bozkurt i Eamonn MM Quigley opisują (październik 2020):

„niektóre szczepy Bifidobacteria mają szczególnie silne działanie immunomodulujące. Bakterie te mają potencjał łagodzenia „burzy cytokin” poprzez zróżnicowany wpływ na cytokiny pro i przeciwzapalne. Biorąc pod uwagę bliski związek, jaki wydaje się istnieć między replikacją wirusa a odpornością przewodu pokarmowego, strategia probiotyczna ukierunkowana na modulującą odpowiedź immunologiczną może być skuteczna w ograniczaniu replikacji wirusa. Znane działanie przeciwzapalne niektórych bifidobakterii sugeruje, że bakterie te mogą odgrywać ważną rolę w znoszeniu odpowiedzi zapalnej, która wydaje się tak charakterystyczna dla tego wirusa”.

(źródło: https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/2058738420961304)

8. Naukowcy z Cambridge University Gemma E. Walton, Glenn R. Gibson i Kirsty A. Hunter wyjaśniają (październik 2020):

„SARS-CoV-2 najczęściej objawia się jako URTI (infekcja górnych dróg oddechowych), ale w cięższych przypadkach może namnażać się głębiej w płucach, stając się infekcją dolnych dróg oddechowych (LRTI). Chociaż dowody są wciąż gromadzone, ostatnie metaanalizy randomizowanych badań kontrolnych wskazują, że probiotyki mogą zmniejszać częstość występowania i ciężkość respiratorowego zapalenia płuc. W badaniu Mahmoodpoor i wsp. na przykład suplementacja probiotykami skracała czas stosowania respiratora u pacjentów w stanie krytycznym. Jak wspomniano, istnieje wiele dowodów potwierdzających profilaktyczną rolę probiotyków, prebiotyków i synbiotyków w zmniejszaniu objawów związanych z URTI. Korzystne efekty obejmują wzmocnienie bariery nabłonkowej jelit, współzawodnictwo z patogenami o składniki odżywcze i adhezję do nabłonka jelit, produkcję substancji przeciwdrobnoustrojowych oraz modulację układu odpornościowego gospodarza (zarówno wrodzonego, jak i adaptacyjnego)”.

(źródło: https://www.cambridge.org/core/journals/british-journal-of-nutrition/article/mechanisms-linking-the-human-gut-microbiome-to-prophylactic-and-treatment-strategies-for-covid19/A3E1ADF2053768F34BCA72BF620AC86F)

9. Naukowcy Amin N. Olaimat, Iman Aolymat, Murad Al-Holy, Mutamed Ayyash, Mahmoud Abu Ghoush, Anas A. Al-Nabulsi, Tareq Osaili, Vasso Apostolopoulos, Shao-Quan Liu i Nagendra P. Shah opisują (październik 2020):

„W leczeniu COVID-19 zastosowano pewne leki przeciwwirusowe, przeciwzapalne i przeciwmalaryczne; jednak żaden z tych leków nie został zatwierdzony jako skuteczny sposób leczenia COVID-19. Dlatego też inne bezpieczne strategie, takie jak probiotyki i prebiotyki, można zastosować do zapobiegania lub leczenia COVID-19. Wykazano, że bakterie probiotyczne mają szereg korzystnych skutków immunologicznych i zdrowotnych. Nie tylko zwiększają biodostępność składników odżywczych i utrzymują dobry stan zdrowia, ale biorą również udział w regulacji ekosystemu bakteryjnego i modułowych komórek odpornościowych”.

(źródło: https://www.nature.com/articles/s41538-020-00078-9)

10. Gastrolog dr Tadeusz Tacikowski wyjaśnia (grudzień 2020):

„Jak wykazały obszerne badania, duża liczba osób z ciężkim przebiegiem COVID-19 miała zaburzony mikrobiom. Prawdopodobnie wpływało to na funkcjonowanie całego układu immunologicznego i mogło powodować wystąpienie nieprawidłowej odpowiedzi na wirusa. Poprawienie mikrobiomu jelitowego można osiągnąć poprzez stosowanie probiotyków, czyli „dobrych” bakterii. Najważniejsze wśród nich to bakterie Lactobacillus i Bifidobacterium. Obecnie nie ma ścisłych zaleceń odnośnie stosowania probiotyków u pacjentów z COVID-19. Jednak można śmiało założyć, że dobra mikrobiota jelitowa korzystnie wpłynie na stan pacjenta, a samo stosowanie probiotyków nie spowoduje żadnych działań niepożądanych” – podkreśla dr Tacikowski.

(źródło: https://portal.abczdrowie.pl/koronawirus-odpowiednia-dieta-moze-uchronic-przed-ciezkim-covid-19-ekspert-tlumaczy-na-czym-polega-sila-probiotykow?c=168&src01=8d289)

Rok temu o wirusie SARS-CoV-2 nie wiedzieliśmy jeszcze nic. Dzisiaj wiemy już coraz więcej. Przez ten rok rozpoczęło się wiele projektów badawczych zajmujących się tematyką COVID-19. Trwają prace nie tylko nad opracowaniem szczepionki, ale także związane z wpływem probiotyków na wirus SARS-CoV-2. Badania cały czas trwają, jednak naukowcy są zgodni: PROBIOTYKI mają szereg korzystnych skutków immunologicznych i zdrowotnych. Zapewnienie równowagi mikrobiologicznej jelit jest niezbędne w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu człowieka.